Hava kirliliği bunama riskini artırıyor: Araştırma sonuçları endişe yaratıyor

JAMA Neurology dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, hava kirliliği ile bunama arasında güçlü bir bağlantı olduğunu ortaya koydu. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) uzun süredir vurguladığı hava kirliliğinin her yıl yaklaşık 7 milyon insanın ölümüne yol açtığı gerçeği, bu yeni bulgularla daha da önem kazanıyor. Araştırma, özellikle çapı 2,5 mikrometreden küçük olan partiküllerin (PM2,5) beyin fonksiyonlarını doğrudan etkileyerek bunama riskini artırdığını gösteriyor.

Pennsylvania Üniversitesi'nden araştırmacılar, 1999-2022 yılları arasında 11 ABD eyaletinde hayatını kaybeden ve demans teşhisi konmuş 602 kişinin otopsi raporlarını inceledi. Analizler, PM2,5’e yıllık ortalama her 1 mikrogram/metreküp artışla maruz kalan bireylerde, Alzheimer ile ilişkili tau ve amiloid proteinlerinin beyinde yüzde 17 daha fazla yayıldığını gösterdi. Bu proteinlerin birikmesi, Alzheimer hastalığının en belirgin semptomlarına yol açıyor. PM2,5 partikülleri, araç egzozlarından, odun sobalarından ve bazı endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanıyor ve kan dolaşımına kadar ulaşabiliyor.

Geçtiğimiz yıl yapılan bir başka araştırma ise, Alzheimer vakalarının neredeyse yarısının, çocukluktan itibaren önlenebilir 14 yaşam tarzı faktörüne bağlı olduğunu ortaya koydu. Frontiers dergisinde yayımlanan veriler ise 1990-2019 yılları arasında Alzheimer ve diğer demans türlerinin görülme oranında yüzde 148, toplam vaka sayısında ise yüzde 161 artış olduğunu gösterdi. Bu artışta, hızla yaşlanan dünya nüfusu önemli bir rol oynuyor.