ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında, Ukrayna’da ateşkes hedefiyle Alaska’da düzenlenen tarihi zirve sonuçsuz kaldı. Herhangi bir anlaşma veya ateşkes sağlanamadı.
ZİRVENİN KAZANANI PUTİN Mİ?
Ateşkes kararı çıkmamasıyla birlikte, zirvenin genel olarak kazanının Putin olduğu değerlendirmesi yaygınlaştı. Ukrayna işgalinin ardından dünyada yalnızlığa itilen Putin’in, Alaska’daki Elmendorf-Richardson Ortak Üssü’nün pistine serilmiş kırmızı halıda karşılanması önemli bir dönüm noktası olarak yorumlandı. Bu durum, Moskova’nın 2022’de Ukrayna’yı geniş çaplı işgalini başlatmasından bu yana çoğu Batılı ülkenin uzak durduğu Putin için dikkate değer bir andı. Savaşın başlangıcından bu yana Putin’in uluslararası seyahatleri büyük ölçüde Rusya Federasyonu’na dost ülkelerle sınırlı kalmıştı. Alaska zirvesinin gerçekleşmiş olması bile Putin için bir zafer olarak görülüyor. Kremlin, artık Rusya’nın küresel siyasetin en üst düzey masasına geri döndüğünü iddia edebilir.
TRUMP ELİ BOŞ AYRILDI
Kendisini ‘barış elçisi’ ve ‘iş bitirici’ olarak tanıtmak isteyen Trump ise zirveden eli boş ayrıldı. Putin’in uzun açılış konuşmasından sonra sadece 3 dakikalık bir konuşma yapan Trump’ın bu duruşu eleştirildi. Zirvenin kontrolünü Putin’e verdiği şeklinde yorumlar yapıldı. Trump ayrıca ateşkes konusunda Putin’in fikrini kabul etti ve kalıcı anlaşmanın daha iyi olduğunu belirtti. Ukrayna için zirvenin tek olumlu yanı, Kiev masada olmadan varılabilecek bir anlaşmanın gerçekleşmemesi oldu. Ukrayna, kendisi olmadan bir anlaşmaya varılmaması nedeniyle rahatladı. Alaska zirvesinde önemli hiçbir şey açıklanmamış olsa da iki lider bu kez Rus topraklarında başka bir toplantı için kapıyı açık bıraktı.
ERDOĞAN'DAN ZİRVE DEĞERLENDİRMESİ
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan zirveye ilişkin, “ABD Başkanı Sayın Trump ile Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Sayın Putin arasında Alaska’da gerçekleştirilen görüşmeler Rusya-Ukrayna savaşının sonlandırılması arayışlarına yeni bir ivme kazandırmıştır. Alaska Zirvesi’ni memnuniyetle karşılıyor, bu yeni sürecin Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski’nin de katılımıyla kalıcı barışın temelini atmasını diliyoruz. Türkiye barışın tesisi için her türlü katkıyı sağlamaya hazırdır.” açıklamasını yaptı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha ile ayrı ayrı telefon görüşmeleri gerçekleştirdi. Görüşmelerde, Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın sonlandırılması amacıyla yapılan çalışmalar ve bu çerçevede Trump ile Putin arasındaki Alaska zirvesi ele alındı. Fidan, Alaska’da başlayan sürecin Ukrayna’nın da katılımıyla kalıcı barışa ulaşmasını temenni ettiklerini, Türkiye’nin üzerine düşen katkıyı vermeye hazır olduğunu belirtti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump ile telefonda görüştüğünü ve Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sona ermesi için gereken konuları pazartesi günü Washington’da kendisiyle bir araya gelerek ele alacaklarını bildirdi. Zelenskiy, “Başkan Trump’ın Ukrayna, ABD ve Rusya arasında üçlü bir toplantı önerisini destekliyoruz. Ukrayna, kilit konuların liderler düzeyinde görüşülebileceğini ve üçlü formatın buna uygun olduğunu vurguluyor.” ifadelerini kullandı. Zelenskiy, savaşın kalıcı bir barışla sona ermesi gerektiğini belirterek “Bölgesel konular da dahil olmak üzere hiçbir konu Ukrayna olmadan çözülemez” değerlendirmesinde bulundu. ABD Başkanı Donald Trump, Alaska’da “harika ve çok başarılı bir gün” gerçekleştiğini belirtirken, Zelenskiy ve Avrupa liderleriyle yaptığı telefon görüşmesinde“Bence hızlı bir barış anlaşması, bir ateşkesten daha iyi” dedi. Axios’un aktardığına göre Trump, telefon görüşmesi sırasında Zelenskiy ve Avrupalı liderlere, “Putin’in bir ateşkesle ilgilenmediğini, bunun yerine savaşı bitirecek kapsamlı bir anlaşma istediğini” söyledi. Zelenskiy’nin Washington’a gideceğini duyurmasının ardından, Trump “her şey yolunda giderse” Putin ile bir görüşme ayarlanacağını da aktardı. Kremlin ise şu aşamada bir üçlü zirvenin gündemde olmadığını açıkladı. Avrupalı liderler tarafından yapılan ortak açıklamada bir sonraki adımın Zelenskiy’nin de dahil edildiği görüşme olması gerektiğinin altı çizildi, Ukrayna’ya yönelik desteğin süreceği belirtildi. Öte yandan konuya yakın ABD’li bir kaynak, Trump’ın Zelenskiy’e; Putin’in, Kiev yönetiminin doğu Donetsk ve Luhansk bölgelerinden çekilmesi halinde diğer bölgelerdeki cephe hatlarını dondurmayı teklif ettiğini söylediğini aktardı. Avrupa basını zirveyi “başarısız” olarak değerlendirdi. BBC, ateşkes sağlanamayan ve Trump’ın Moskova’ya davet edildiği görüşmenin yanıtlardan çok soru işaretleri doğurduğunu belirtti. Telegraph, Putin’in memnun olduğunu ve dünya siyasetinin en üst masasına geri döndüğünü yazdı. Spiegel, Trump’ın boyun eğdiğini, Putin’in zafer kazandığını, Zelenskiy’nin ise titrediğini aktardı. France 24, ateşkes veya yaptırım olmadığını duyurdu. El Paıs ise Trump’ın ateşkes sağlamadan Putin’e tecridi sonlandırdığını yazdı. Zirvenin ardından en çok tartışılan sonuç, bu buluşmadan hangi liderin siyaseten daha güçlü çıktığı oldu. Emekli Büyükelçi Uluç Özülker, karşılama seromonisindeki bazı noktalara dikkat çekerek, Putin’in üzerinde olduğunu gösteren adımlar atıldığını belirtti. Emekli Kıdemli Albay Mithat Işık ise karşılamada teamüllere uyulduğunu değerlendirdi. Avrupa Birliği ve Küresel Araştırmalar Derneği Kurucu Üyelerinden Can Baydarol ise zirvenin Putin açısından kazanım olduğunu ve tarihe Alaska fiyaskosu olarak geçebileceğini ifade etti. - HANDE ATILGAN/ANKARA