Avrupa'da silah üretimi, Rusya-Ukrayna savaşıyla birlikte tarihi bir dönüşüm yaşıyor. 2022'de başlayan savaşın ardından kıtanın savunma sanayisi, barış dönemine kıyasla üç kat daha hızlı büyümeye başladı.
BÜYÜK ÇAPTA HAZIRLIKLAR
Financial Times'ın Avrupa Uzay Ajansı'na ait Sentinel-1 radar uydularından elde ettiği verilere göre, 37 şirketin 150 tesisinde büyük çaplı hazırlıklar başlatıldı. 7 milyon metrekareyi aşan yeni sanayi alanı, Avrupa'nın 'tam zamanında' üretim anlayışından uzun soluklu bir savaş ekonomisine geçişinin en somut kanıtı olarak gösteriliyor. 2020-2021 döneminde 790 bin metrekare olan genişleme alanı, 2024-2025'te 2.8 milyon metrekareye ulaştı. Bu büyüme, yeni fabrikalar, yollar, patlayıcı tesisler ve mühimmat depolarını kapsıyor.
MACARİSTAN'DAN NORVEÇ'E DEV TESİSLER
Alman savunma devi Rheinmetall ve Macaristan'ın devlet savunma şirketi N7 Holding'in Varpalota'da kurduğu dev mühimmat kompleksi en büyük projelerden biri. 2024 Temmuz'unda tamamlanan ilk fabrika, Rheinmetall'in KF41 Lynx zırhlı aracı için 30 mm mühimmat üretmeye başladı. Devam eden inşaatlarla birlikte tesis, Leopard 2 tankı, potansiyel Panther tankı ve 155 mm top mermilerinin üretim üssü haline gelecek. Norveçli Kongsberg ise 2024'te yeni bir füze fabrikası açtı. 62 milyon dolarlık yatırımın 10 milyon eurosu Avrupa Birliği'nin 'Mühimmat Üretimini Destekleme Programı' (ASAP) fonundan karşılandı. Şirket, füze üretim kapasitesinde katlanarak artış sağlandığını duyurdu. İngiliz BAE Systems, Galler'deki Glascoed tesisinde yeni patlayıcı doldurma hattı kurarak 155 mm top mermisi üretim kapasitesini 16 kat artırmayı planlıyor. Alman MBDA, 10 milyon euro ASAP fonu ve 5.6 milyar dolarlık NATO siparişiyle Patriot GEM-T hava savunma füzelerini Avrupa'da üretecek yeni bir tesis kuruyor. Finlandiyalı Nammo, ASAP'tan aldığı 55 milyon euro ile mühimmat, barut ve itici madde üretimini genişletti. Şirket ayrıca başka üreticilerle ortak 41.4 milyon euroluk bir proje yürütüyor.
AB FONU VE NATO HEDEFİ
ASAP kapsamında desteklenen 88 tesisin 20'sinde tamamen yeni fabrikalar ve yollar inşa edildi, 14'ünde ise küçük ölçekli genişlemeler yapıldı. Fon almayan veya bekleme listesinde olan tesislerin büyüme hızı daha düşük kaldı. AB, şimdiden 1.5 milyar euroluk yeni bir savunma programı hazırlığında. Hedef, yalnızca mühimmat değil, hava savunma sistemleri, uzun menzilli füzeler, topçu sistemleri ve insansız hava araçları gibi alanlarda da kapasite artışı sağlamak. Oslo Üniversitesi'nden füze uzmanı Fabian Hoffmann, Avrupa'nın Rusya'nın mobilizasyon hızına yetişemediğini belirterek, 'Füzeler, NATO'nun zafer teorisinin ön koşulu. Eğer caydırıcılık istiyorsak, üretimi artırmamız lazım' dedi. Hoffmann, uzun menzilli füzeler için gerekli 'mini jet motorları' ve patlayıcı dolgu maddelerinin en büyük üretim darboğazı olduğuna dikkat çekti. Letonya Dışişleri Bakanı Baiba Braze ise büyümeyi 'çok olumlu' bulduğunu, ancak NATO hedeflerine ulaşmak için sanayinin verimli çalışmasının 'kritik' olduğunu vurguladı. Rheinmetall, 2022'de 70 bin olan 155 mm top mermisi üretimini 2027'de 1.1 milyona çıkarmayı hedefliyor. AB Savunma Komiseri Andrius Kubilius, Rusya-Ukrayna savaşının başlangıcından bu yana Avrupa'nın yıllık mühimmat kapasitesinin 300 binden 2 milyona yükseldiğini açıkladı. Yetkililer, gerçek üretim seviyelerinin hala kapasitenin altında olduğunu, ancak 'savaş moduna geçişin artık geri dönüşsüz olduğunu' belirtiyor.