DÜNYA
Yayınlanma : 19 Ağustos 2025 12:59

Filistin'in devlet olma mücadelesi: 1917'den 2025'e uzanan tarihçe

Filistin'in devlet olma mücadelesi: 1917'den 2025'e uzanan tarihçe
Filistin'in devlet olma mücadelesi, Birinci Dünya Savaşı sonrasına dayanıyor; 1988'de Filistin Devleti kuruldu ve 2025 itibarıyla 147 BM üyesi ülke tarafından tanındı, ancak ABD ve Birleşik Krallık gibi bazı ülkeler hala tanımadı.

Filistin'in devlet olma mücadelesi, Birinci Dünya Savaşı sonrası Orta Doğu'nun yeniden şekillenmesine dayanıyor. İngiltere'nin 1917'de Balfour Deklarasyonu ile Yahudi halkı için Filistin'de 'ulusal bir yuva' vaadi, bölgede gerilimlerin fitilini ateşledi. 1947'de Birleşmiş Milletler (BM), Filistin'in bir Yahudi ve bir Arap devleti olarak bölünmesini öngören 181 sayılı kararı kabul etti. Ancak bu plan, 1948'de İsrail'in bağımsızlığını ilan etmesi ve ardından yaşanan Arap-İsrail Savaşı ile uygulanamadı; bu savaş, yüz binlerce Filistinlinin yerinden edilmesine yol açtı ve 'Nakba' (Felaket) olarak anılan trajediyle sonuçlandı.

FİLİSTİN'İN BAĞIMSIZLIK İLANI VE TANINMA SÜRECİ

14 Mayıs 1948'de, İngiliz Mandası’nın sona ermesiyle David Ben-Gurion, İsrail Devleti’nin kuruluşunu ilan etti. Bu, Filistinliler için Nakba'nın başlangıcı olarak kabul ediliyor. 1947-1949 yılları arasında yaklaşık 700 bin ila 750 bin Filistinli, yani dönemin nüfusunun yaklaşık yüzde 80'i evlerinden ve topraklarından sürüldü. 15 Kasım 1988'de, Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) lideri Yaser Arafat, Cezayir'de Filistin Ulusal Konseyi toplantısında Kudüs'ü başkent ilan ederek bağımsız Filistin Devleti'ni kurdu. Bu, Filistin'in uluslararası tanınma sürecinin başlangıcı oldu. Aynı gün Türkiye dahil 13 ülke Filistin'i tanıdı. 16 Kasım 1988'de ilanının hemen ardından Filistin'i ilk gün tanıyan ülkeler arasında Türkiye, Bahreyn, Cezayir, Endonezya, Fas, Irak, Kuveyt, Libya, Malezya, Moritanya, Somali, Tunus ve Yemen yer alıyordu. 2025 itibarıyla 147 BM üyesi ülke Filistin Devleti'ni resmen tanıdı.

FİLİSTİN'İ TANIMAYAN VE TANIMAYA HAZIRLANAN ÜLKELER

Filistin’i tanımayan ülkeler arasında ABD, Birleşik Krallık, Almanya, Japonya, Avustralya gibi ülkeler bulunuyor. Bu ülkeler genellikle Filistin'in devlet statüsünün, İsrail ile doğrudan müzakereler sonucunda belirlenmesi gerektiğini savunuyor. Eylül 2025'te yapılacak BM Genel Kurulu, Filistin'in tanınma sürecinde önemli bir dönüm noktası olabilir. Fransa, 24 Temmuz 2025'te Filistin'i devlet olarak tanıyacağını duyurdu ve bu kararın BM Genel Kurulu'nda resmen ilan edileceği belirtildi. Birleşik Krallık da Filistin'i tanımaya hazırlanıyor. Başbakan Keir Starmer, 29 Temmuz 2025'te yaptığı açıklamada, İsrail'in Gazze’deki insani durumu iyileştirmek için kapsamlı adımlar atmaması halinde Filistin'i Eylül'de tanıyacaklarını belirtti. Ayrıca, Kanada, Portekiz ve Avustralya da Filistin'i tanıyacağını açıkladı.