Erzurum Kongresi'nin 106. yıl dönümü münasebetiyle, Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği (TDED) Erzurum Şubesi tarafından düzenlenen anlamlı bir programda, kongrenin önemli mimarlarından Hoca Raif Efendi anıldı. Program, milli mücadele ve Erzurum'un tarihi önemini bir kez daha hatırlatması bakımından büyük önem taşıdı. Vatanseverliğin ve milli birliğin sembol isimlerinden olan Hoca Raif Efendi'nin hayatı ve mücadelesi, katılımcılar tarafından derin bir saygı ve minnetle karşılandı.
Hoca Raif Efendi'nin Hayatı ve Mücadelesi
TDED Erzurum Şube Başkanı Murat Ertaş'ın yönetiminde gerçekleşen programda, Atatürk Üniversitesi Yayınlarından çıkan 'Hoca Mehmet Raif Efendi' kitabı müzakere edildi. Müzakerelerde, Hoca Raif Efendi'nin Osmanlı Mebusan Meclisi'nde iki dönem, TBMM'de beş dönem milletvekilliği yaptığı, Birinci Cihan Harbi ve Milli Mücadele dönemlerinde Doğu Anadolu'daki halkın en güvendiği isim olduğu vurgulandı. Erzurum'un şehir kimliğinin oluşmasında Hoca Raif Efendi'nin büyük rolü olduğu, milli direnişin örgütlenmesinde öncülük ettiği ve Ermenistan emellerine karşı halkın direncini artırdığı belirtildi.
Erzurum Kongresi'nde Hoca Raif Efendi'nin Rolü
Erzurum Kongresi'nin ulusal bir kimliğe bürünmesi için Mustafa Kemal Paşa'nın kongre reisliğine getirilmesinde ısrarcı olan Hoca Raif Efendi'nin, Mustafa Kemal Paşa ve Kazım Karabekir ile birlikte vatanın bölünmez bütünlüğü konusunda tam bir mutabakat içinde olduğu vurgulandı. Ayrıca, Erzurum'dan göç edilmemesi gerektiği konusunda halkı bilgilendirdiği, ilim, iktisat ve din örgütlenmesinin önemini vurguladığı ve Sivas Kongresi'nde mandacılık fikrine karşı sert bir mücadele verdiği anlatıldı. Hoca Raif Efendi'nin, Doğu Anadolu'nun ihmal edilmesi durumunda Erzurum'da geçici bir hükümet kurulması fikrini Sivas Kongresi delegelerine kabul ettirdiği de müzakerelerde yer aldı. Komünizme karşı mücadele eden Muhafaza-i Mukaddesat Cemiyeti'ni kurarak milli değerleri savunduğu da hatırlatıldı. Cumhuriyet döneminde milletvekilliği yaparak Tortum Şelalesi'nden elektrik üretilmesi konusunda öncü rol oynayan Hoca Raif Efendi'nin 1949 yılında vefat ettiği ve kabri İstanbul Kanlıca Mezarlığı'nda bulunduğu belirtildi. Program sonunda, TDED Erzurum Yönetim Kurulu Üyesi Birgül Akıncı katılımcılara aşure ikram etti.
