Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı'ndan (ITHPBH) petrol akışının dün saat 07.07 itibarıyla yeniden başladığını duyurdu. Bu gelişme, 6 Şubat 2023 depremleri nedeniyle geçici olarak durdurulan ve Uluslararası Tahkim Mahkemesi kararları sonrasında askıya alınan ihracatın 2 yılı aşkın bir sürenin ardından yeniden başlaması anlamına geliyor.
BAĞDAT-ERBİL ANLAŞMASI İHRACATI TETİKLEDİ
Petrol akışının yeniden başlaması, Irak merkezi hükümeti ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasındaki "tarihi" uzlaşı sayesinde mümkün oldu. Irak Petrol Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, IKBY'deki sahalardan üretilen ham petrolün, iç tüketim için ayrılan miktarlar haricinde Irak Petrol Pazarlama Şirketi'ne teslim edileceği ve petrolün Ceyhan Limanı üzerinden ihraç edileceği belirtildi. Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, "Bugün tarihi bir anlaşmaya vardık. IKBY sahalarından üretilen ham petrolü Irak Federal Petrol Bakanlığı teslim alacak ve Irak-Türkiye Boru Hattı üzerinden ihraç edecek. Gelirler adil şekilde dağıtılacak, ihracat kaynakları erişilebilir kılınacak ve yatırım ortamı oluşturulacak" ifadelerini kullandı. Sudani'ye göre bu adım, "ülke servetinin adil dağılımını, ihracat yollarının çeşitlenmesini ve yatırımların teşvikini" sağlayacak.
YENİ FORMAT VE KAPASİTE ARTIŞI HEDEFLENİYOR
Türkiye ile Irak arasında 1973 yılında imzalanan Kerkük-Yumurtalık Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması'nın süresi 27 Temmuz 2026'da dolacak. 2010 yılında 15 yıl süreyle uzatılan anlaşma, Türkiye'nin bir yıl önceden bildirimde bulunmasıyla mevcut haliyle otomatik uzama hakkını kaybetti. Bu durum, Ankara ve Bağdat'a hattı "daha yüksek kapasite, güncellenmiş fiyatlandırma ve bölgesel projelerle uyumlu" yeni bir formatla yeniden yapılandırma fırsatı sunuyor. Hattın başlangıçta günlük 450–500 bin varil petrol taşıdığı, ancak yeni planlamalarla bu kapasitenin önce 1,5 milyon varile, uzun vadede ise 2,2 milyon varile çıkarılmasının hedeflendiği belirtiliyor. Bu kapasite artışına paralel olarak taşıma ücretleri ve gelir paylaşım mekanizmasının da güncellenmesi gündemde. Ankara'daki değerlendirmelere göre, bu sayede hem kapasite artırılacak hem de maliyet ve gelir dengesine sürdürülebilir bir temel kazandırılacak. Türkiye tarafından Irak'a gönderilen yeni anlaşma taslağı, hattın günlük 1,5 milyon varil kapasiteyle çalışması halinde 40 milyar dolarlık ticaret potansiyeli doğurabileceğini öngörüyor. Türkiye ve Irak, mevcut hattı etkinleştirmenin yanı sıra yeni bir enerji koridoru da inşa etmeyi planlıyor. Ocak 2025'te imzalanan Basra-Haditha Hattı Anlaşması ile Basra'dan kuzeye Haditha'ya ve oradan da Türkiye'nin Silopi noktasına uzanacak bir güzergah planlandı. Bu hat, Irak'ın kuzeyindeki federal bölgelere minimum temas edecek şekilde tasarlanıyor. Günlük 2 milyon 250 bin varil kapasiteye sahip olması öngörülen hattın, yıllık yaklaşık 30 milyar dolarlık ticaret hacmi oluşturabileceği hesaplanıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yetkilileri, ciddi yatırımlar yapılan hattın Türkiye ve Irak'ı kapsayan Kalkınma Yolu gibi bölgesel projeler açısından taşıdığı önemin altını çiziyor. Bakan Bayraktar, Türkiye'nin Irak sınırında mevcut bir doğal gaz boru hattı altyapısı bulunduğunu hatırlatarak, Irak'a gaz satışı yapılabileceğini de belirtmişti.