İsrail, uzun yıllardır tartışmalı olan ve uluslararası baskılar nedeniyle askıya alınan “E-1” planını yeniden gündeme getirdi. Kudüs'ün doğusundaki 12 kilometrekarelik alanda hayata geçirilmesi planlanan bu proje, yasa dışı Maale Adumim yerleşimini Kudüs'e bağlayarak Doğu Kudüs'ü Batı Şeria'dan koparmayı hedefliyor.
FİLİSTİN DEVLETİNİ İMKANSIZLAŞTIRACAK BİR ADIM
Uzmanlar, bu adımın Batı Şeria'nın kuzey ve güneyini fiilen ikiye böleceğini ve bağımsız, yaşanabilir bir Filistin devletinin kurulmasının önünü tamamen kapatacağını belirtiyor. İsrail makamları ise E-1 planını Maale Adumim'in “doğal genişleme alanı” olarak savunuyor. 40 bini aşkın nüfusa sahip bu yerleşim, onlarca okul, sinagog ve ticaret merkeziyle İsrail'in bölgedeki işgal politikasının simgesi olarak görülüyor. Yerleşim sakinleri kendilerini Kudüs'ün banliyösünde yaşayan sıradan vatandaşlar olarak tanımlarken, uluslararası hukuk burayı yasa dışı işgal bölgesi olarak kabul ediyor.
3 BİN 400 KONUT İNŞA PLANI
1999 yılında onaylanan plan, ABD'nin itirazları nedeniyle uzun yıllar ertelenmişti. Ancak Avrupa başta olmak üzere dünyadan gelen Filistin Devleti'ni tanıma kararlarının ardından İsrail yeniden harekete geçti. Plan kapsamında E-1 bölgesine 3 bin 400'den fazla konut inşa edilmesi hedefleniyor. Bölge halihazırda sivil yerleşimlere, hayvancılık alanlarına ve büyük bir İsrail polis merkezine ev sahipliği yapıyor. Plan, 5 binden fazla Filistinin yerinden edilmesini de içeriyor. İsrail, bu insanların evlerinin ve geçim alanlarının “ruhsatsız” olduğunu iddia ediyor. Daha önce çöplük yakınında bir bölgeye taşınmaları önerilen Filistinliler, uluslararası tepkiler sonucu sürece dahil edilecekleri sözünü almış olsa da tahliye emirleri hala yürürlükte.
ULUSLARARASI TEPKİ VE İSRAİL'İN SERT YANITI
İsrail'in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, E-1 planının “Filistin devleti fikrini tamamen yok edeceğini” açıkça belirtti. Smotrich, Başbakan Netanyahu ve eski ABD Başkanı Trump'ın projeye onay verdiğini öne sürdü. Washington ise net bir tavır yerine konuyu geçiştirerek önceliğin “Gazze'de savaşın bitirilmesi” olduğunu savundu. Uluslararası toplum ise E-1 planına sert şekilde karşı çıkıyor. Avrupa Birliği, Almanya, Norveç ve Birleşmiş Milletler, bu adımın iki devletli çözümü tamamen ortadan kaldıracağı uyarısında bulundu. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, “Tutumumuz nettir: Doğu Kudüs dahil Batı Şeria’daki İsrail yerleşimleri uluslararası hukuka aykırıdır” diyerek planın bölgeyi böleceğini ve Filistin'in yaşayabilirliğini ciddi biçimde zedeleyeceğini vurguladı. Filistin yanlısı “Barış Şimdi” hareketi ise Netanyahu hükümetinin her fırsatta Batı Şeria’daki ilhakı derinleştirdiğini belirterek, “Bu politika kanı durdurmak yerine artıracaktır” uyarısında bulundu. E-1 tartışması 1990’lardan bu yana İsrail siyasetinde kırmızı çizgi olarak bilinse de bu kez, itirazlara rağmen onay sürecinin son aşamaya geldiği belirtiliyor. Dünyanın gözü, inşaatın fiilen başlayıp başlamayacağı ve bu hamlenin Filistin topraklarında yaratacağı telafisi olmayan tahribata çevrilmiş durumda.