ABD Başkanı Donald Trump, Rusya-Ukrayna savaşında yeni bir diplomatik girişim başlattı. Amerikan Axios haber platformunun iki diplomatik kaynağa dayandırdığı habere göre Trump, önümüzdeki günlerde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’i bir araya getirecek bir zirve düzenlemeyi planlıyor.
TRUMP'IN ZİRVE PLANI
Trump, Alaska’da Putin ile yaptığı görüşmenin ardından Zelenskiy ve Avrupalı liderlerle telefon diplomasisi gerçekleştirdi. 22 Ağustos’a kadar üçlü bir zirvenin yapılması yönündeki planını muhataplarına iletti. Moskova’dan olası zirveye ilişkin resmi bir açıklama gelmezken, Kremlin’in tavrı merak konusu oldu. Avrupa’da ise Trump’ın Putin’e yakın bir tavır sergilediği yorumları yapılıyor. Bu nedenle Avrupalı liderler, Washington’da pazartesi günü gerçekleşecek Trump-Zelenskiy görüşmesine aktif olarak katılmayı planlıyor.
AVRUPA'NIN KAYGILARI VE HAZIRLIKLARI
Politico’nun haberine göre, Trump’ın yakın ilişkiler geliştirdiği Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, pazartesi günü Zelenskiy’e eşlik edebilir. Amaç, olası gerginlikleri önlemek ve Avrupa’nın masada aktif rol almasını sağlamak. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin de Washington’a gidebileceği belirtiliyor. Rutte’nin, Trump’la yakın ilişkileri sayesinde sürece Avrupa’nın güvenceyle dahil olmasını sağlayabileceği düşünülüyor. Trump’ın geçtiğimiz cuma günü Alaska’da Putin’le yaptığı görüşmeden somut bir sonuç çıkmadı. Ateşkes konusunda ilerleme kaydedilemezken, Trump’ın Moskova’ya yönelik yeni yaptırım tehditlerini geri çektiği bildirildi. Trump, zirve sonrası yaptığı açıklamada Putin’le “toprak takası” üzerine pazarlık yaptığını ima etti ancak ayrıntı vermekten kaçındı. Ayrıca, “Savaşı sonlandıracak karar Ukrayna’nın elinde” diyerek Kiev’e mesaj gönderdi. Bu açıklamalar Avrupa’da rahatsızlık yarattı. Avrupa Birliği Dış Politika çevrelerinde “Trump’ın Putin’in tezlerine fazla yakınlaştığı” yorumları yapıldı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın pazar günü, Ukrayna’ya destek veren ülkelerle telekonferans yapacağı bildirildi. Bu görüşmeye, savaş sonrası Ukrayna’ya güvenlik garantisi ve asker desteği vermeye hazır ülkeler katılacak. Trump ise, pazartesi günü Zelenskiy ile yapacağı görüşme öncesinde Avrupa liderlerine Washington’un da sürece güvenlik garantileri yoluyla katkı sunabileceği mesajını verdi. Nordik ve Baltık ülkeleri bu açıklamadan memnuniyet duydu. Ukrayna ve Avrupa başkentleri, pazartesi günkü Trump-Zelenskiy görüşmesini savaşın geleceği açısından kritik bir dönemeç olarak görüyor. Çünkü Trump ile Zelenskiy arasında geçtiğimiz şubat ayında yapılan görüşme oldukça gergin geçmiş, ABD Başkanı, Ukrayna liderini “minnet etmemekle” suçlamıştı. Ancak son haftalarda taraflar arasındaki ilişkilerin daha yumuşadığı kaydediliyor. Trump’ın Putin’e yönelik hayal kırıklığı yaşadığı bir dönemde Zelenskiy’e daha sıcak yaklaşabileceği tahmin ediliyor. Trump’ın “Ukrayna’nın elini çabuk tutması gerektiği” yönündeki mesajları, Kiev’in pozisyonunu zora sokabilir. Avrupalı diplomatlar bu nedenle Zelenskiy’nin Washington ziyaretini “yüksek riskli ama yüksek getirili” bir hamle olarak nitelendiriyor. Eski NATO yetkilisi Camille Grand, Alaska zirvesi sonrası yaptığı değerlendirmede, “Trump’ın Putin’in tezlerinin önemli bir kısmını benimsediği izlenimi var. Avrupa’da kaygıların artmasının sebebi de bu. Zelenskiy’nin Washington ziyaretinde yeni bir krizin önlenmesi için Avrupa liderleri devrede” ifadelerini kullandı. Diplomatlar ise kamuoyuna yansıtılmayan kaygıları şöyle özetliyor: “Putin, Batı’ya kırmızı halıyla geri döndü ama barış için gerekli adımları atmadı.”