Çin'de düzenlenen uluslararası zirve, Çin, Rusya ve Kuzey Kore liderlerinin ilk kez üçlü bir ortamda buluşmalarıyla dikkat çekti. Gazeteci Serkan Demirtaş, ntv.com.tr için zirveye dair önemli detayları aktardı. 31 Ağustos-3 Eylül tarihleri arasında Tiencin ve Pekin'de gerçekleşen üst düzey görüşmeler, son dönemin en çok tartışılan diplomatik faaliyetleri arasında yerini aldı.
ÜÇ LİDERİN TARİHİ BULUŞMASI
Üç ülkenin de nükleer silaha sahip olması ve Batı ile ilişkilerinin gerilimli olması, bu buluşmayı daha da önemli kılıyor. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un bir araya geldiği etkinlik, 3 Eylül'de Pekin'deki Tiananmen Meydanı'nda düzenlenen 2. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin 80. yıl kutlamalarıydı. Trenle Pekin'e gelen Kim Jong-un'un, iki büyük güç lideri arasında yer alması dikkat çekici bir görüntü oluşturdu.
KİM JONG-UN'UN ÇİN ZİYARETİ VE STRATEJİK HESAPLAR
Kim Jong-un, 2011'deki liderlik görevi başlangıcından sonra ilk yurt dışı ziyaretini Mart 2018'de Çin'e gerçekleştirmişti. 2018'de üç kez Çin'i, birer kez Güney Kore ve Singapur'u ziyaret eden Kim, 2019'da da Çin, Vietnam, Rusya ve Güney Kore'ye ziyaretlerde bulunmuştu. 2023'te Rusya'yı ve 2-3 Eylül tarihlerinde de Çin'i ziyaret eden Kim, 1959'dan beri ilk kez bir Kuzey Kore liderinin Çin askeri geçit törenine katılmasıyla da tarihe geçti. Kim'in bu buluşmalardaki amacı, ülkesinin ekonomik sıkıntılarından kurtulmak için Çin'den yardım almak ve Çinli turistleri Kuzey Kore'ye çekmek olarak değerlendiriliyor. 10 Ekim'deki Kuzey Kore İşçi Partisi'nin kuruluşunun 80. yıldönümü ve 2026'daki parti kongresinin görkemli geçmesi de Çin'den gelecek yardımlara bağlı görünüyor.
ZİRVENİN KÜRESEL MESAJLARI VE JEOPOLİTİK DEĞİŞİMLER
Çin, Japonya'nın teslim oluşunun yıldönümünü her yıl “Çin Halkının Japon Saldırganlığına Karşı Direniş Savaşı’nın ve Dünya Anti-Faşist Savaşının Zaferi” olarak kutluyor. Çin, Rusya ile birlikte 2. Dünya Savaşı'nın sadece Batı zaferi olarak algılanmasına ve bu anlayış üzerine kurulu dünya düzenine karşı çıkıyor. Xi Jinping, mevcut sisteme eleştirilerini ve önerilerini dile getirirken, askeri gücünü devasa bir geçit töreniyle sergiledi. Üç liderin birlikteliği, 2. Dünya Savaşı sonrasında Batı merkezli kurulan uluslararası düzenin değişmekte olduğunu, güç dengesinin Doğu'ya kaydığını gösteriyor. Xi Jinping, Şangay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi'nde eşit ve kurallı çok kutuplu bir dünya çağrısı yapmıştı. Çin, BM Güvenlik Konseyi'nin reform edilmesi gerektiğini ve küresel Güney'i içermesi gerektiğini savunuyor. Devasa askeri geçit töreni ise küresel sisteme ilişkin çağrıların sadece siyasi açıklamalarla sınırlı olmadığını gösterdi. ABD Başkanı Donald Trump'ın sosyal medya açıklaması, mesajın Washington tarafından alındığını gösterdi.